De Mobiele Telefoon; Connectiviteit vs. Isolatie

Filosofie van Media en Communicatie – final paper

#Inleiding

Techniek is overal. De computer waar ik nu op schrijf, de auto waarmee ik vanmorgen mee van huis reed, de televisie waarop ik vanavond het nieuws zal kijken, mijn horloge waarmee ik constateer dat het nog lang geen etenstijd is en de radio waaruit vrolijke muziek schalt.

Miljoenen jaren geleden gebruikten de eerste homoïden al eenvoudige vormen van techniek (De Mul, 2002). De techniek die deze eerste mensachtigen gebruikten is uiteraard niet te vergelijken met de techniek die wij nu om ons heen zien. Het waren werktuigen die het werk voor de nog weinig evolueerde mens verlichtten. Zo gebruikten de jagers speren om de dieren te doden en gebruikten ze vuur om het vlees te braden. Wat die werktuigen gemeen hebben met de huidige techniek is dat ze voor een zekere verlichting zorgden; ze namen werk uit handen en maakten dingen voor de mens mogelijk die anders onmogelijk waren. Ze waren toen al, zoals McLuhan het noemt, een zekere extensie van ons lichaam (McLuhan, 2002).

Met de komst van de elektriciteit veranderde de techniek ineens heel snel. We spreken van een industriële revolutie waarin techniek een steeds prominentere rol gaat spelen in ons leven. Vooral veel ouderen zeggen de techniek ‘niet meer bij te kunnen houden’. Ontwikkelingen volgen elkaar in razendsnel tempo op.

Gepaard met deze ontwikkelingen groeit ook de techniekfilosofie. Sommigen zien techniek als een bevrijding, anderen zien alleen de gevaren die de techniek met zich mee zou brengen. Albert Borgmann maakt zich zorgen over hoe de moderne techniek ons leven vormgeeft. Volgens hem verliezen wij onze greep op de werkelijkheid door te veel om te gaan met moderne apparaten. We vragen ons niet meer af waar iets in de essentie vandaan komt en (het gebruik van) apparaten vinden wij vanzelfsprekend. Hij kijkt, met een zekere nostalgie, terug op de traditionele techniek. Als voorbeeld geeft hij de open haard die het huis verwarmde, die meer betrokkenheid opriep bij de mensen. Deze traditionele vormen van techniek hadden volgens Borgmann focaliteit in zich waardoor ze ons, mensen, met de werkelijkheid verbonden. Hij pleit er dan ook voor om weer meer betrokkenheid te creëren bij het gebruik van moderne apparaten (Borgmann, 1984).

Met de komst van de nieuwe media, die de communicatie tussen mensen enorm hebben versneld, zou er misschien weer een nieuwe vorm van focaliteit kunnen plaatsvinden. Tegenwoordig heeft bijna iedereen een mobiele telefoon, waardoor hij op ieder moment van de dag is verbonden met een netwerk, waarmee hij elk willekeurig persoon kan bereiken, mits die andere persoon ook een mobiele telefoon heeft. Maar kunnen we hier spreken van focaliteit? Hiervoor zijn verschillende standpunten in te nemen. In dit essay zullen verschillende voors en tegens worden besproken met betrekking tot de volgende hoofdvraag:

In hoeverre is de mobiele telefoon een focaal ding?

Allereerst zal ik de visie van Albert Borgmann op de moderne techniek en het verschil dat hij maakt tussen dingen en apparaten uiteen zetten, gevolgd door de oplossing die hij biedt om het probleem binnen de techniek op te lossen. Daarna zal ik de term focaliteit proberen te plaatsen binnen de moderne techniek om vervolgens te onderzoeken of de mobiele telefoon een focaal ding is. Ik zal afsluiten met een conclusie.

Lees meer…

Advertisements

About this entry